Expertisegroep | CONFLICT, GROEP EN IDENTITEIT
15885
post-template-default,single,single-post,postid-15885,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-theme-ver-9.2,wpb-js-composer js-comp-ver-4.11.2.1,vc_responsive
 

CONFLICT, GROEP EN IDENTITEIT

CONFLICT, GROEP EN IDENTITEIT

A. INLEIDING

Conflicten ontstaan niet alleen tussen individuen. In de maatschappij worden wij regelmatig geconfronteerd met fricties en/of conflicten tussen groepen. Die kunnen leiden tot confrontaties of tot het ontstaan van een maatschappelijke discussie.

Een Mediator of bemiddelaar kan ook worden ingeschakeld bij dergelijke processen mits hij/zij bewust is van de factoren die relevant zijn bij het ontstaan van groepen en identiteiten. Verder is kennis van historische aspecten en de opbouw van argumentaties van belang
Dit artikel is een reflectie over een aantal factoren bij fricties tussen groepen en wordt ingedeeld in vijf delen waarbij onder de kop van elk deel de Hebreeuwse namen van de eerste vijf boeken van het Oude Testament (christelijke traditie) oftewel de Thora (Joodse traditie) worden gemeld. Het is een uitwerking van een artikel over specifiek “Caraïbisch Nederlandse identiteit”

De vertaling van de namen geeft een indicatie van het verhaal dat daarna volgt. In het artikel zijn enkele inleidende gedichten verwerkt.

B.HET ONTSTAAN VAN GROEPEN
Bereshit (In het begin)

Groepen: Meer dan alles

HET ONTSTAAN
Het zijn ontstond
toen het niets
zich leerde delen

zodat uit het alles
ontsprong het iets
dat zich ten opzichte
van een ander iets
kon onderscheiden,

waardoor er voortaan
niet slechts één zou zijn
die tevens alles was
en dus daardoor niets;
maar meer dan dat
( DPI 2000)

Het zich verzetten tegen een indeling in groepen of verzamelingen is een verloren strijd. Wij zijn altijd onderdeel van een groep waarin een systeem ons wenst onder te brengen.

Het menselijk denken vertrouwt op het maken van en het indelen in groepen om de totaliteit der dingen overzichtelijk te maken.

In de wiskunde spreken wij over verzamelingen en deelverzamelingen van getallen:

Het getal 2 hoort zowel bij de verzameling van even getallen als bij de verzameling van getallen onder de 5. In de ene verzameling hokt de 2 samen met de 3 maar in de andere weer niet: De 3 (drie) wordt geweigerd in de verzameling van even getallen.

Ook de fysieke natuur om ons heen herkennen wij door groepen waar te nemen tot op het allerkleinste niveau: Groepen van, telkens in aantal verschillende, neutronen en protonen die tezamen met een kern een element vormen. Deze elementen kunnen weer met elkaar samengaan en andere groepen c.q. verzamelingen vormen met geheel andere eigenschappen. Die vormen dan verschillenden soorten stoffen of materialen.

2.Taal

In de taal rangschikken wij concepten en objecten met dezelfde groepen eigenschappen door het gebruiken van woorden; woorden die dezelfde objecten of concepten aanduiden plaatsen wij samen in groepen die wij synoniemen noemen.

Eigenlijk kunnen wij het proces waarbij individuele elementen in een groep worden verzameld, aan elkaar worden gekoppeld en in een bepaalde structuur worden gecombineerd vergelijken met het gebruik van taal: In die zin zijn alle groepen die door hun structuur leiden tot betekenissen, “dingen” en/of effecten, “talen”:

THE LANGUAGE OF THINGS
The language of matter
The language thought
The language of volume
The language of law

The system to find,
to form and combine
the units discerned
to be symbols or words
most with sense recognize

Languages used
In different ways
in order to fetch
or transfer a meaning

to form parts of creation
and be present, existing
in matter or mind
(DPI 2005)

Abstractie en zekerheid
Eén van de kenmerken van ons abstractievermogen is de vaardigheid om, op basis van waargenomen kenmerken van een beperkt aantal objecten (en situaties), conclusies te trekken met betrekking tot veel meer anderen die (ogenschijnlijk) dezelfde kenmerken vertonen.

Door bekend te zijn met een enkele mier, herkennen wij de miljarden anderen ook als mieren en gaan wij ervan uit dat zij dezelfde eigenschappen hebben als de mier die wij hebben bestudeerd.

Wij hoeven dan niet elke mier opnieuw te beoordelen op basis van nieuw individueel onderzoek.

Door abstractie kunnen wij ons denken automatiseren waardoor wij sneller zekerheid denken te verwerven over nieuwe feiten, handelingen, personen en/of omstandigheden. Die vaardigheid is wel een valkuil als het men geen rekening houdt met mogelijke afwijkingen en details die over het hoofd zijn gezien.

Discriminatie
Wij zijn ons bewust van ons zelf en het afzonderlijk bestaan omdat wij anderen zien als anderen; anderen die wel of niet bij ons in een groep horen.

Wij onderscheiden (discriminare) voortdurend individuen en groepen van elkaar en discrimineren dus constant.

In de maatschappij ontstaan er normen en regels op grond waarvan het onderscheiden c.q. de discriminatie van individuen of groepen wel of niet toelaatbaar is.

Indien de gelijkwaardigheid van mensen ongeacht geslacht, geloof, afkomst, fysieke verschijning en geaardheid het uitgangspunt is binnen de maatschappij waarvan men deel uitmaakt, is discriminatie op basis van die aspecten onaanvaardbaar als die leidt tot structurele belediging, benadeling of zelfs vernietiging van een afgezonderde groep mensen.

Negatieve discriminatie van een individu op basis van onaanvaardbare handelingen wordt dan wel toegestaan… De betrapte dief wordt opgesloten, niet omdat hij een “dief” is, maar omdat hij heeft “gestolen”.

Deze regels en/of zienswijzen worden telkens aangepast in verschillende tijden, omstandigheden en plaatsen en vormen aanleidingen voor conflicten en maatschappelijke discussies.

 

C.IDENTITEIT
Shemot (Dit zijn nu de namen:)

Individualiteit en volksidentiteit
Het krijgen van een naam is de eerste stap na de geboorte op weg naar een identiteit. Die identiteit bepaalt het IK en de relatie en interactie met andere individuen. Ook een volk wordt geacht een identiteit te hebben.

In politiek Nederland wordt gediscussieerd over dé Nederlandse identiteit die gegrondvest zou zijn op een Joods/Christelijke traditie. Dat Nederland een van de laatst gekerstende landen van Europa is, wordt gemakshalve vergeten.

Volksidentiteit wordt vaak ook gekoppeld aan etniciteit. Het beeld van de Nederlander als zijnde een persoon met een blanke (eerder crème/roze) huid, blond haar en blauwe ogen die als moedertaal een van de varianten van het Nedersaksisch of Diets heeft komt dan naar voren.

Het ontstaan van afgezonderde identiteiten
Gebeurtenissen en interacties in de loop van de geschiedenis vormen de kenmerken van “afgezonderde identiteiten”.

De gebeurtenissen zijn de bouwstenen en de interacties zijn de wijzen waarop die zijn “gevoegd”. Zo komt men tot het huis van de afgezonderde identiteit.

Ik geef een voorbeeld van elementen die een rol hebben gespeeld binnen ons eigen “Koninkrijk der Nederlanden”:

Zonder de historische inmenging van Nederland op een aantal eilanden in het Caraïbisch gebied, zouden wij nooit de fenomenen Nederlandse Antillen en Aruba met hun typische eigenschappen hebben gekend.

Tegen 1515 was met name het eiland Curaçao vrijwel zonder bevolking. De her bevolking werd door Nederland geregisseerd waarbij ook de structuur op Nederlandse leest werd geschoeid. Totaal circa 550.000 mensen zijn tussen 1650 en 1800 via de eilanden als slaaf verhandeld. Pas in 1788 kwam het laatste slavenschip Curaçao binnen. In 1863 (bij leven van mijn overgrootouders) is de slavernij afgeschaft.

Door de interactie tussen Nederlanders, Sefardische Joden, Spaanstalige priesters en slaven van west Afrikaanse afkomst is de taal Papiamento ontstaan.

Doordat Shell van Nederlandse origine was, in Venezuela olie werd gewonnen en de beste natuurlijke haven in het gebied bij Curaçao lag, werd e de grootste raffinaderijen van het westelijk halfrond daar opgezet. Die raffinaderij heeft weer grote invloed gehad op de moderne geschiedenis van het eiland en haar etnisch-culturele samenstelling.

Volk en Nationalisme
Bij extreme varianten van “Nationalisme” gelooft men in een geromantiseerd ideaalbeeld van de eigen identiteit.

De ene keer is etniciteit de bepalende factor en wenst een etnische groep zich af te zonderen van anderen die men als “inferieur” ziet ( Sanatan Dharm Nationalisme in India, Nazi Duitsland, het oude Japan); een andere keer weer niet en wilt men juist homogeniteit bevorderen door de cultuur, taal of het geloof van een etnische, culturele of religieuze groep op te leggen bij de andere teneinde die te integreren (Turkije volgens Atatürk en de vroege Katholieke kerk).

Voordat wij ons zelf verliezen in oeverloze discussies moeten wij er ons bewust van zijn dat de meeste stellingen over volksidentiteit zijn gebaseerd op onderbuikgevoelens, bijgeloof en pseudowetenschap.

Het wordt gevaarlijk als men het begint te hebben over de “echte” vaderlander op basis van factoren die niet door eigen handelen kunnen worden veranderd (zoals geboorteplaats, kleur, geloof van ouders, geslacht etc.).

 

D. NORMEN, WAARDEN EN RELATIVITEIT
VeJikra (Voorts riep God:)

VERWARRING
Verdwaald
in de grotten van mijn geest
om dan opeens
de uitgang te ontwaren

Verblind,
omdat ik zo lang
niet in het licht
ben geweest

Mijn ogen weer gesloten,
om opnieuw te verdwalen
( DPI 1994 )

Relativering

Het is belangrijk om te relativeren: Bewust blijven dat een uitgangspunt geen onwrikbaar fundamenteel gegeven is maar meestal afhankelijk van persoon, tijd, omstandigheid, kennis en plaats.

Wij weten dat hetgeen wij zijn nu zien als het kwaad, in een bepaalde ideologie of handeling door anderen of in een andere tijd als goed kan worden gezien.

De relativiteit (of subjectiviteit) van normen en waarden is vaak een rechtvaardigingsgrond voor degenen die heden zo weinig mogelijk consequenties wensen te trekken uit handelingen en nalaten in het verleden: Er was immers sprake van een andere tijd, een andere omstandigheid, een andere plaats. Over “verjaring” zal ik het iets verder in het artikel hebben.

Argumentatie

Wij dienen de waarde van relativiteit ook te relativeren. Voor het effectief opbouwen van argumenten is het nodig om bewust te kiezen voor vaste stellingen en uitgangspunten om te kunnen werken aan conclusies en beslissingen.

Een succesvolle deugdelijke argumentatie is alleen mogelijk indien gemeenschappelijke basisuitgangspunten worden gedragen door discussiepartners.

Het is belangrijk om tot vaststelling van door partijen aanvaardbare uitgangspunten komen, teneinde een moerassig twijfelproces stop te zetten en door te gaan met het bouwwerk der argumenten. Men zoekt vaste grond voor het fundament.

In die zin is “het weten” een keuze om bepaalde feiten en begrippen te aanvaarden als “waar” zonder die verder te onderwerpen aan analyse.

Verjaring

Om niet tot in de eeuwigheid geconfronteerd te worden met de toepassing van een nu geldende norm op handelingen, nalaten en gebeurtenissen in het verleden heeft men het concept van verjaring geïntroduceerd.De tijd hoort de wonden te genezen aangezien men door wenst te gaan met de toekomst zonder te veel tijd te besteden aan het verwerken van het verleden.
De discussie die daardoor gevoerd wordt is over hoeveel tijd er moet verstrijken voordat een geldende norm niet meer wordt toegepast op handelingen en gebeurtenissen in het verleden.

Heden speelt het element van verjaring een rol bij discussies over in hoeverre de boordeling van schade door slavernijverleden gelijkgesteld zou moeten worden met de beoordeling van schade toegebracht in de tweede wereldoorlog.

Uiteindelijk komt het erop neer dat een conclusie over zaken uit het verleden (zowel tradities als gebeurtenissen) pas tot stand komt na een strijd tussen belanghebbenden en de erkenning van een autoriteit die erover kan oordelen.

Als een eerlijke strijd met argumenten en de erkenning van een voor alle partijen aanvaardbare autoriteit niet mogelijk is, geldt helaas het recht van de sterkste. Dat kan leiden tot het ontstaan van “guerilla”-achtige bewegingen.

 

E. MACHTSPOLITIEK EN GESCHIEDENIS
BaMidbar (In de woestenij)

Legitimering van macht of autoriteit

Macht is vaak het kernwoord. Legitimering van zeggenschap en bezit was voor de machthebber pas nodig als de machtspositie al was verworven door geweld.

Legitimering wordt belangrijk als het constant verdedigen van een reeds verworven positie te veel moeite gaat kosten. De energie die besteed wordt aan fysieke verdediging gaat ten koste van de tijd die men nodig heeft om van het verworvene te genieten.

Het is effectief om potentiele aanvallers en/of ondergeschikten te overtuigen van de rechtmatigheid van bezit en/of zeggenschap: Zij dienen in te zien dat het góéd is dat de machthebber de macht heeft en dat het slecht is te proberen zijn positie in te nemen of het geroofde te heroveren.

De beste verdediging is dan het beheersen van het denken van de wie de macht (en/of geroofde spullen) van de machthebber zou kunnen willen ontnemen. Macht over het denken verwerft men door te overtuigen, te manipuleren of door het “opleggen” van waarheden.

Een politieagent in elk hoofd is effectiever en kost minder dan een agent op elke hoek van straten.

Kolonialisme en de “clash” der culturen

De Europese geopolitieke expansie was voor een groot gedeelte afhankelijk van het klimaat en de weersomstandigheden van het gebied dat men onder controle kon brengen.

Hoe meer overeenstemming er was tussen het klimaat en weersomstandigheden van het veroverde en het gebied van afkomst, des te groter de belangstelling om daar zelf te gaan wonen. Dat hield ook een extra gevaar in voor de oorspronkelijke bevolking.

De oorspronkelijke bevolking moest in een klimatologisch gunstig gebied plaats maken voor kolonisten. Dit heeft geleid tot massale uitroeiing, verdrijving en/of uitsterving van bevolkingsgroepen (“Noord Amerikaanse en Argentijnse Indianen”, “Australian Aboriginals”, Maori’s etc.) in klimatologisch gunstige gebieden in Noord- en Zuid-Amerika en Oceanië.

Waar het te heet, te koud, te droog en/of te onherbergzaam was (poolstreken, tropische regenwouden en woestijnen) werden de oorspronkelijke bewoners relatief ongemoeid gelaten behalve als er een reden was om ze te vangen en te verhandelen als slaven.

Kennis van historische achtergronden laat een Mediator of bemiddelaar effectiever functioneren bij conflicten met een etnische of culturele achtergrond.

 

F. ARGUMENTATIE EN MANIPULATIE
Debariem (De woorden:)

KWETSENDE WOORDEN
Het leed, door woorden toegebracht;
niet door slag of stoot veroorzaakt

Verhevigd door verbale macht
die elk die stom is weerloos maakt,
vernietigt meer; dan lichaamskracht
( DPI 1996)

Argumentatie en Logica

Bij een argumentatie worden redenen voor of tegen een stelling of voornemen aangevoerd op dusdanige wijze dat het voor de toehoorder of lezer duidelijk wordt WAAROM de spreker of schrijver van mening is dat de stelling of het voornemen instemming of afkeuring verdient.

Een argumentatie bestaat uit premissen (uitgangspunten), een redenering en een conclusie. Om effectief te argumenteren in een discussie met anderen dient er wel sprake te zijn van enige gemeenschappelijke uitgangspunten.

Bij het uitbouwen van een argumentatie gebruikt men in principe logica voor de redenering. De logica is een instrument.

De logica geeft regels aan voor de vorm van argumentaties. Op grond van logische regels kunnen redeneringen op hun geldigheid worden beoordeeld. Bij verschillende uitgangspunten kunnen dezelfde logische regels leiden tot totaal verschillende conclusies.

Verder is het ook belangrijk te weten waar men naar toe wilt gaan. Wat is het doel van de argumentatie?

Het doel bepaalt de richting om een bestemming te bereiken. Je kan wel op de juiste of de beste logische weg zijn; als je in de verkeerde richting loopt, kom je nooit waar je wilt zijn. Aan de andere kant kan je via de slechtste weg toch via vele omwegen aankomen als je maar de in de juiste richting loopt. Vele wegen leiden naar Rome maar je bereikt de stad via die wegen alleen als je richting Italië gaat.

Logica en Drogredeneringen

Bij drogredeneringen kunnen de redeneringen wel logisch lijken maar niet logisch zijn. In de politiek wordt vaak gebruik gemaakt van deze techniek om aanhangers te werven op oneigenlijke gronden. Helaas lukt dat ook, met pijnlijke gevolgen voor slachtoffers van deze redeneringen.

Wij worden vaak geconfronteerd met drogredeneringen bij het bepalen van beleid. Het is verstandig om die te kunnen herkennen en bij het verdedigen van eigen belangen vaardig te argumenteren. Dit aspect is zeer belangrijk voor het behalen van succes in maatschappelijke discussies. Kortom,

Niets zo gevaarlijk als het welluidend woord
verleidend door haar schoonheid,
en ten onrechte overtuigt over wat hoort
(DPI 1995)

Helaas misbruiken politici en opinieleiders hun redeneervermogen om te manipuleren en in te spelen op onwetendheid en onderbuikgevoelens.

Een Mediator of Bemiddelaar die betrokken wordt in maatschappelijke en/of interculturele discussies dient zich daar goed bewust van te zijn.

Dwight P. Isebia

delen op social media
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Geen reactie's

Sorry, het is niet mogelijk om te reageren.